Gramatyka: Mix Transformacji (Matura Podstawowa)
Zbiór 7 żelaznych pewniaków transformacyjnych na maturze podstawowej. So/such, too/enough, used to, preferencje i stopniowanie.
W zadaniach ze środków językowych na poziomie podstawowym (parafrazy zdań ze słowem kluczem oraz tłumaczenie fragmentów) pytania nie pojawiają się przypadkowo. Centralna Komisja Egzaminacyjna operuje stałą pulą sprawdzonych schematów gramatycznych.
Jeśli nauczysz się poniższych 7 par konstrukcji, żadna transformacja na maturze Cię nie zaskoczy!
1. Parafraza 1: Too vs Enough (Zbyt vs Wystarczająco)
To prawdopodobnie najczęściej powtarzająca się parafraza w historii polskiej matury:
- too + przymiotnik: He is too young to watch this horror movie. (Jest zbyt młody).
- not + przymiotnik o przeciwnym znaczeniu + enough: He is not old enough to watch this horror movie. (Nie jest wystarczająco dorosły).
Pamiętaj o dwóch złotych regułach:
- Przymiotnik wędruje PO słowie too (too cold), ale PRZED słowo enough (warm enough).
- W przypadku rzeczowników słowo enough stoi przed rzeczą (enough money, enough time).
[!TIP] Trik na odwracanie przymiotnika: Gdy w poleceniu masz zamienić 'too small' na formę z 'ENOUGH', natychmiast pomyśl o przeciwieństwie: 'not big enough'! Podobnie: 'too slow' ➔ 'not fast enough'.
Uzupełnij drugie zdanie na podstawie 'He didn't have enough money to buy the tickets':
2. Parafraza 2: So vs Such (Tak vs Taki)
Oba słowa tłumaczymy jako tak lub taki, ale decydujące jest to, jakie słowo stoi po nich:
- SO + sam przymiotnik lub przysłówek:
- She is so smart! (Ona jest tak mądra).
- He runs so quickly. (On biega tak szybko).
- SUCH + rzeczownik (często z przymiotnikiem):
- She is such a smart girl! (Ona jest taką mądrą dziewczyną).
- They are such kind people. (Oni są takimi miłymi ludźmi – l. mnoga bez 'a').
[!WARNING] Kiedy dodać 'a / an'? Jeśli rzeczownik po 'such' jest w liczbie pojedynczej i policzalny, musisz dodać przedimek: 'such a great film'! Jeśli jest w liczbie mnogiej (np. books) lub niepoliczalny (np. weather), przedimka nie dajemy: 'such beautiful weather'.
Wybierz poprawną opcję uzupełniającą lukę:
We had ____________ wonderful holiday that we didn't want to come back home.
3. Parafraza 3: Przymiotniki z -ED vs -ING
Dylemat, na którym poległo tysiące uczniów:
- Końcówka -ED opisuje ludzkie emocje (jak TY się czujesz):
- I am bored. (Jestem znudzony – ziewam z nudów).
- She was interested in modern art. (Ona była zainteresowana sztuką).
- Końcówka -ING opisuje cechę przedmiotu lub sytuacji (jakie coś jest):
- This lecture is boring. (Ten wykład jest nudny – przynudza).
- Modern art is interesting. (Sztuka nowoczesna jest interesująca).
Typowa transformacja CKE:
- The match was really disappointing. ➔ We were very disappointed with the match.
Wpisz poprawną formę przymiotnika tire (zmęczony):
4. Parafraza 4: Porównania (As... as)
CKE uwielbia zamieniać stopień wyższy przymiotnika (taller, more expensive) na konstrukcję z not as ... as (nie tak ... jak):
- My computer is faster than yours. (Mój komputer jest szybszy od twojego).
- Your computer is not as fast as mine. (Twój komputer nie jest tak szybki jak mój).
Wzór:
$$\text{not as} + \text{przymiotnik w stopniu równym} + \text{as}$$
Ułóż słowa w poprawne zdanie z konstrukcją as...as:
"Ten samochód nie jest tak drogi jak tamten."
5. Parafraza 5: Zwyczaje z Przeszłości (Used to)
Konstrukcji used to używamy do opisywania dawnych nawyków i stanów, które były prawdą w przeszłości, ale dzisiaj już nie są:
- When I was a child, I used to play football every day. (Kiedy byłem dzieckiem, regularnie grywałem w piłkę – teraz już nie gram).
- She didn't use to like vegetables, but now she loves them. (Kiedyś nie lubiła warzyw, ale teraz je uwielbia).
Pamiętaj: po used to czasownik występuje w formie podstawowej (bez końcówek).
Uzupełnij lukę poprawnym zwrotem na podstawie zdania 'I played guitar in the past, but I don't anymore':
6. Parafraza 6: Preferencje (Prefer vs Would rather)
Jak powiedzieć, że wolisz jedną rzecz od drugiej?
- prefer + rzeczownik + TO + rzeczownik:
- I prefer tea to coffee. (Wolę herbatę od kawy).
- prefer + -ing + TO + -ing:
- I prefer reading books to watching TV. (Wolę czytać książki niż oglądać telewizję).
- would rather + forma podstawowa + THAN + forma podstawowa:
- I would rather read a book than watch TV. (Wolałbym czytać książkę niż oglądać telewizję).
[!WARNING] Zwróć uwagę na przyimki:
- Po prefer zawsze stawiamy to (np. prefer tea to coffee).
- Po would rather zawsze stawiamy than (np. would rather walk than drive).
Wybierz poprawne uzupełnienie zdania z 'would rather':
I would rather ____________ at home tonight than go to the party.
7. Parafraza 7: Zakazy i Brak Konieczności
To fundamentalne rozróżnienie w czasownikach modalnych:
- Brak konieczności (nie musisz, ale możesz jeśli chcesz):
- It isn't necessary for you to wait. ➔ You don't have to wait. lub You needn't wait.
- Bezwzględny zakaz (nie wolno ci!):
- You are not allowed to smoke here. ➔ You mustn't smoke here.