Gramatyka: Strona Bierna (Passive Voice)
Pewniak maturalny w zadaniach na transformacje i tłumaczenia. Poznaj zasady tworzenia strony biernej we wszystkich czasach i unikaj pułapek CKE.
Strona bierna (Passive Voice) to jeden z absolutnych fundamentów matury z języka angielskiego. Egzaminatorzy CKE uwielbiają sprawdzać ją w zadaniach otwartych: transformacjach ze słowem kluczem, tłumaczeniach fragmentów zdań oraz wstawianiu odpowiednich form czasowników.
Strony biernej używamy wtedy, gdy:
- Ważniejsza jest sama czynność lub jej efekt, a nie to, kto ją wykonał (np. Zamek został wzniesiony w XIV wieku).
- Wykonawca czynności jest nieznany, oczywisty lub nieistotny (np. Ukradziono mi rower – nie wiem kto; Złodziej został aresztowany – wiadomo, że przez policję).
- Chcemy nadać wypowiedzi ton bardziej formalny, obiektywny lub publicystyczny.
1. Uniwersalny Wzór Matematyczny Strony Biernej
Niezależnie od tego, w jakim czasie gramatycznym tworzysz stronę bierną, schemat jest zawsze taki sam:
$$\text{PODMIOT} + \text{odmieniony czasownik TO BE} + \text{III forma czasownika (Past Participle)}$$
Zapamiętaj dwie żelazne zasady:
- Czas gramatyczny określasz wyłącznie za pomocą czasownika TO BE (am/is/are, was/were, have been, will be itp.).
- Czasownik główny (nazywający czynność) ZAWSZE występuje w III formie (z końcówką -ed dla regularnych lub z 3. kolumny tabeli nieregularnych).
- Jeśli koniecznie chcesz wskazać wykonawcę, użyj na końcu przyimka by (np. written by Shakespeare). Jeśli wykonawcą są słowa ogólne (people, someone, they), w stronie biernej całkowicie ich nie podajemy!
[!TIP] Trik na wykonawcę czynności: Jeśli w zdaniu czynnym podmiotem jest 'Somebody', 'People' lub 'They' (np. Somebody stole my wallet), w stronie biernej nie pisz 'by somebody'! Napisz po prostu: My wallet was stolen.
Które zdanie jest poprawnym zdaniem w stronie biernej?
Wskaż zdanie w Passive Voice:
2. Zestawienie Czasów Maturalnych (Wszystkie Formy w Pigułce)
Oto kompletna tabela form wymaganych na maturze podstawowej:
| Czas gramatyczny | Zdanie czynne (Active) | Zdanie bierne (Passive) | Wzór formy biernej |
|---|---|---|---|
| Present Simple | They clean the rooms daily. | The rooms are cleaned daily. | am / is / are + III forma |
| Present Continuous | They are repairing the bridge now. | The bridge is being repaired now. | am / is / are + being + III forma |
| Past Simple | Alexander Bell invented the telephone. | The telephone was invented by Bell. | was / were + III forma |
| Past Continuous | They were painting the house all day. | The house was being painted all day. | was / were + being + III forma |
| Present Perfect | Someone has stolen my backpack! | My backpack has been stolen! | have / has + been + III forma |
| Future Simple | The mechanic will fix your car tomorrow. | Your car will be fixed tomorrow. | will be + III forma |
| Czasowniki modalne | You must wash this jacket by hand. | This jacket must be washed by hand. | modal + be + III forma |
Uzupełnij zdanie poprawną formą strony biernej (został sprzedany):
3. Maturalny Hit CKE: Dwa Dopełnienia (Two Objects)
To jeden z najczęstszych haczyków w zadaniach z języka angielskiego! W języku angielskim niektóre czasowniki (np. give, send, offer, tell, pay, show, promise) łączą się z dwoma dopełnieniami:
- Osobą (komu coś dano/powiedziano)
- Rzeczą (co dano/powiedziano)
Spójrz na zdanie czynne:
- They offered Mark a fantastic job.
W języku polskim mówimy: Fantastyczna praca została zaoferowana Markowi. Anglicy wolą jednak postawić na pierwszym miejscu osobę!
Wzorcowa transformacja CKE:
- Mark was offered a fantastic job. (Dosłownie: Marek został zaoferowany fantastyczną pracę – po polsku brzmi to dziwnie, ale po angielsku to najbardziej naturalna i punktowana forma!).
Możliwa jest też druga wersja, ale wymaga przyimka to:
- A fantastic job was offered to Mark.
[!WARNING] Pułapka CKE przy dwóch dopełnieniach: Kiedy w zadaniu na transformację masz zdanie: 'They gave me an apple' i słowo klucz 'WAS', podmiotem w luce niemal zawsze jest osoba: 'I was given an apple'. Pamiętaj, aby nie pisać 'I was gave'! Zawsze stosuj III formę.
Uzupełnij zdanie na podstawie zdania 'They sent us an invitation':
4. Czasowniki Modalne w Stronie Biernej
Tworzenie strony biernej z czasownikami modalnymi (can, must, should, may, have to) jest banalnie proste. Wystarczy dodać niezmienne słówko be oraz III formę:
$$\text{Modal} + \text{BE} + \text{III forma}$$
Przykłady maturalne:
- You can solve this problem easily. ➔ This problem can be solved easily.
- Students must return library books on time. ➔ Library books must be returned on time.
- You should eat fruits every day. ➔ Fruits should be eaten every day.
Ułóż słowa w poprawne zdanie bierne z czasownikiem modalnym:
"Projekt musi zostać ukończony dzisiaj."
5. Zadania Egzaminacyjne (Sprawdź się przed maturą!)
Poniżej znajdziesz typowe zadania w formatach, jakie spotkasz na prawdziwym egzaminie maturalnym.
Wybierz poprawną formę do luki:
The new hospital ____________ by the president next Monday.
Przetłumacz fragment w nawiasie na język angielski: