Mogę to zrobić! (Can / Can't)
Naucz się mówić o tym, co potrafisz, co możesz i o co prosisz.
Czasownik can to od dzisiaj Twój nowy najlepszy przyjaciel! Oznacza on "móc" lub "potrafić". To prawdopodobnie jedno z najczęściej używanych słów przez każdego początkującego ucznia. Dlaczego jest taki świetny? Ponieważ jest totalnym rebeliantem i łamie wszystkie zasady gramatyczne, do których do tej pory się przyzwyczailiśmy, przez co jest absolutnie najłatwiejszy w użyciu w całym języku angielskim!
Używamy go do mówienia o trzech wielkich sprawach:
- O naszych umiejętnościach (np. potrafię latać, umiem pływać).
- O możliwościach (np. możemy się dziś spotkać, on może to podnieść).
- O prośbach i pozwoleniach (np. czy mogę wyjść? czy mogę prosić o menu?).
Zobaczmy na własne oczy, jak wspaniale to działa!
Sprawdź ogólny zarys lekcji.
Kiedy użyjemy słowa can?
Co oznacza to małe słowo?
Ułóż zdanie obrazujące siłę:
"Mogę to zrobić!"
Zero odmiany! Czysta przyjemność.
Pamiętasz te chwile, kiedy uczyliśmy się, że To Be i Have got miały specjalne zasady i warianty dla "samotników" (He, She, It)? Z czasownikiem Can tego nie ma! Możesz zapomnieć o tym całym stresie. Ten czasownik jest tak silny, że nikt nigdy nie dostaje żadnego "s" na końcu. Nie musimy zgadywać, czy coś dodać. Każda pojedyncza osoba używa dokładnie tej samej formy.
- I can 🔊 (Ja potrafię / Ja mogę)
- He can 🔊 (On potrafi / On może)
- She can (Ona potrafi)
- We can 🔊 (My potrafimy / My możemy)
- They can (Oni mogą)
Ale to jeszcze nie wszystko! Po czasowniku "can", nasz główny czasownik (robić, skakać, pływać) pojawia się w swojej najbardziej nagiej, podstawowej formie. Żadnych końcówek.
- Przykład: I can swim. 🔊 (Umiem pływać.)
- Przykład: She can sing. (Ona potrafi śpiewać.) - U samotników (She) również nie dokładamy żadnego "s" ani do can, ani do sing!
| Kto? | Magiczne Słowo | Czynność |
|---|---|---|
| I / You / He / She | can | play (grać), run (biegać), go (iść) |
[!WARNING] Typowy błąd, którego unikamy! Nigdy, przenigdy nie dodawajcie krótkiego "to" po czasowniku can. To okropny błąd powiedzieć: "I can to play". Zawsze używamy czystej formy: "I can play".
Jakiej zasady brakuje w can?
Które z poniższych zdań jest całkowicie i w 100% poprawne?
Uzupełnij brakujące słowo (potrafi/może):
Ułóż zdanie:
"Ona potrafi tańczyć"
Przeczenia (Nie dam rady = Can not = Can't)
Żeby powiedzieć, że czegoś absolutnie nie potrafisz zrobić albo że Ci nie wolno, po prostu doklejasz słówko zaprzeczające not. Co ciekawe, w języku angielskim pełne przeczenie to cannot (pisane RAZEM jako jedno słowo!). Ale spokojnie...
W codziennym, swobodnym języku nikt tak nie mówi. Używamy króciutkiego, mocnego skrótu can't. (Uwaga o wymowie: W Wielkiej Brytanii powiedzą "kant", z długim a. W USA wycelują w wymowę typu "kent").
- I can't fly. 🔊 (Nie potrafię latać.)
- He can't drive a car. 🔊 (On nie potrafi prowadzić samochodu.)
- We can't see anything. (My nic nie widzimy / Nie możemy nic zobaczyć.)
Tworzenie zdań przeczących to znowu żadna fizyka kwantowa. Wystarczy podmienić słówko 'can' na jego negatywnego brata 'can't'. Gotowe!
Znajdź fałszywą formę.
Który ze skrótów od cannot JEST POPRAWNY?
Wpisz brakujące przeczenie:
Ułóż zdanie z przeczeniem:
"Oni nie potrafią szybko pływać (użyj cant bez apostrofu do układanki)"
Pytania (Czyli słynna Inwersja w akcji)
Jak zapytać kogoś, czy coś potrafi? Oczywiście za pomocą inwersji (zamiany miejsc). Ten mechanizm działa z can po prostu perfekcyjnie. Skoro can jest tak mocnym czasownikiem, po prostu przesuwamy go (albo wręcz wykopujemy) na sam początek zdania.
Zdanie: You can speak Spanish. (Ty potrafisz mówić po hiszpańsku.) Pytanie: Can you speak Spanish? (Czy ty potrafisz mówić po hiszpańsku?)
Widzisz to? Słówko "Can" ląduje na czele zdania, i automatycznie buduje nam piękne pytanie. Nic więcej nie dodajemy.
- Can you swim? 🔊 (Czy potrafisz pływać?)
- Can he play the guitar? 🔊 (Czy on potrafi grać na gitarze?)
- Can they help us? (Czy oni mogą nam pomóc?)
Jeśli ktoś pyta Cię o Twoje zdolności w ten sposób, odpowiadasz zgodnie z brytyjskim zwyczajem krótkich odpowiedzi. Can you swim? -> Yes, I can. (Tak, potrafię.) albo No, I can't. (Nie, nie potrafię.)
Wybierz poprawne tłumaczenie:
Jak poprawnie zapytasz 'Czy ona potrafi śpiewać?'
Rozpocznij pytanie o pozwolenie:
Ułóż z rozsypanki pytanie o zdolność:
"Czy on potrafi czytać?"
Prośby z "Can I" - Karta przetrwania na wakacjach!
Na koniec najważniejsza życiowa porada. Słówko Can jest niesamowicie przydatne na wyjazdach zagranicznych, w restauracjach, na lotniskach i w sklepach.
Za jego pomocą budujemy najbardziej klasyczne prośby o cokolwiek. Używamy struktury: Can I have...? (Dosłownie: Czy mogę mieć... / Czy mogę dostać...). To zdanie jest tak zwanym "must-have" każdego podróżnika.
- Can I have a coffee, please? (Czy mogę prosić o kawę?)
- Can I have the menu, please? (Czy mogę prosić o menu?)
- Can I have the bill? (Czy mogę prosić o rachunek?)
Użycie "Can I have" jest bardzo uprzejme i w 100% wystarczy Ci w każdej knajpie na całym świecie. Pamiętaj, by dołączyć na końcu magiczne słowo "please", a wszyscy z przyjemnością Cię obsłużą!
[!TIP] Prośby do kogoś (Zrobisz to?) Jeśli chcesz kogoś o coś poprosić, żeby on coś zrobił, zaczynasz od "Can you...?". Np. Can you help me? (Czy możesz mi pomóc?), Can you open the window? (Czy możesz otworzyć okno?)
Jesteś w restauracji.
Jak poprosisz kelnera o wodę?
Poproś o rachunek (the bill):
Ułóż zdanie-prośbę o pomoc z wykorzystaniem Can you:
"Czy możesz mi pomóc?"